Marx.ba

Vanjskotrgovinska komora Bosne i Hercegovine, radi egzaktne procjene štete koja je nastala zbog blokada graničnih prijelaza, anketira privredne subjekte u našoj zemlji anketirala je bh. kompanije. U manje od 24 sata na anketu je odgovorila 61 kompanija.

Ukupni prijavljeni direktni finansijski gubici, u slučaju trajanja blokade duže od tri dana, iznose 16,75 miliona KM, objavila je iz VTK BiH.

“U slučaju trajanja blokade do sedam ili više dana, ukupno prijavljeni direktni finansijski gubici, koje su navele kompanije, bili bi 42,87 miliona KM.

Od ukupnog broja pristiglih odgovora, 34 kompanije su navele konkretne finansijske iznose za jedan ili oba posmatrana perioda (dio kompanija za oba pitanja, a dio samo za jedno pitanje). Od  34 kompanije, 28 kompanija je dostavilo kvantifikovane iznose za oba pitanja (blokada duža od 3 dana i blokada od 7 ili više dana), dok je 27 kompanija odgovorilo opisno, bez navođenja tačnih finansijskih iznosa”, kažu iz VTK BiH.

Kako je rečeno, na anketu su odgovorile kompanije iz  različitih sektora privrede, uključujući tekstilnu i kožarsku industriju, metalnu i elektroindustriju, drvnu industriju i proizvodnju namještaja, prehrambenu industriju, hemijsku industriju, automobilski sektor, logistiku i špediciju, kao i druge izvozno orijentirane djelatnosti.

“Prikupljeni podaci ukazuju na negativan uticaj blokada na poslovanje privrednih subjekata, a posebno su oštećene kompanije koje su u potpunosti ili dominantno orijentirane na izvoz na tržište Evropske unije, naročito u okviru automobilske, tekstilne, metalne i drvne industrije, gdje kašnjenja u isporukama direktno aktiviraju ugovorne penale i dovode do prekida proizvodnih ciklusa. Značajan broj ispitanika, kao dodatne negativne posljedice za poslovanje, navodi  gubitak kupaca, obračun penala zbog nepoštivanja ugovorenih rokova, raskid ili rizik od raskida dugoročnih ugovora, privremeno ili potpuno zaustavljanje proizvodnje, kao i moguća ili već najavljena otpuštanja radnika, u pojedinim slučajevima i do 30 % zaposlenih. 

Osim direktnih finansijskih gubitaka, kompanije posebno ističu dugoročne posljedice po reputaciju, stabilnost izvoza i investicionu sigurnost, što ukazuje da je stvarna ekonomska šteta znatno veća od trenutno mjerljivih iznosa.

Imajući u vidu da značajan broj kompanija nije bio u mogućnosti precizno kvantifikovati štetu ili je naveo isključivo kvalitativne posljedice, te da popunjene ankete konstatnto pristižu,  može se opravdano zaključiti da je stvarna ukupna ekonomska šteta znatno veća od trenutno mjerljivih iznosa, te da bi obuhvat većeg broja privrednih subjekata dodatno značajno povećao iskazane gubitke”m naglašeno je.

Podsjetimo, blokada je počela u ponedjeljak u podne zbog nagomilanih problema u vezi sa boravkom vozača u zemljama Šengena, a posljednji je novi sistem ulaska u zemlje EU.

Prevoznici smatraju da se vozači sada tretiraju praktično kao turisti, te traže da budu izuzeti iz sistema 90/180. Kako su istakli, dok ne budu ispunjeni njihovi zahtjevi na teretnim graničnim prelazima ostaje oko 5.000 kamiona iz BiH.